Autorem opisu jest Paweł Boguś

Apple //e

Zawartość


Projekt

W pewnym momencie okazało się, że wszelkie strategiczne plany wzięły w łeb. Apple III okazał się katastrofą, podobnie Lisa nigdy nie spełniła pokładanych w niej nadziei, natomiast wbrew oczekiwaniom Apple II plus nadal sprzedawał się znakomicie. Nie pozostało więc nic innego, jak wznowić wstrzymane prace rozwojowe na serią II. W międzyczasie pojawiły się nowe oczekiwania ze strony użytkowników: wbudowana obsługa trybu 80 znaków w wierszu, więcej pamięci, wreszcie małe i duże litery, wsparcie dla znaków międzynarodowych (np. niemieckie umlauty), szybsze procesory, pojemniejsze dyskietki, złącze dla twardego dysku itp. Wszystko to można było uzyskać dzięki odpowiednim kartom rozszerzeń, jednak ze względu na problemy z ich wzajemną kompatybilnością, trudno było uzyskać wszystkie te udogodnienia jednocześnie. Ideałem byłby Apple II z wszystkimi tymi możliwościami za cenę zbliżoną do Apple II plus.

Wprowadzenie na rynek

Przyjęcie wprowadzonego w styczniu 1983 r. nowego komputera na rynku było pozytywne, natychmiast zastąpił on II plus. Jego cena mimo tylu ulepszeń (dzięki postępowi technologicznemu) była niższa od poprzednika. Dla Apple interes też był dobry, ponieważ cena sprzedaży IIe dealerom była ok. trzy razy niższa od kosztów jego produkcji. Od maja 1983 Apple sprzedawał 60 000 komputerów IIe miesięcznie, dwa razy więcej niż dotychczas modelu II plus. Sprzedaż utrzymywała się na wysokim poziomie nawet po wprowadzeniu modelu IIc. W czerwcu 1983 r. wyprodukowano milionowego Apple II.

Szczegóły techniczne

Od czasu opracowywania modelu II plus technika komputerowa poczyniła znaczne postępy. Wzrósł stopień złożoności układów scalonych, wiele dotychczas stosowanych układów pomocniczych można było upakować na jednej kości, wzrosła pojemność pamięci RAM (zamiast 48 układów po 1 kB można było zastosować 16 układów po 4 kB - skutek uboczny 64 kB zamiast 48 kB). Aby umożliwić normalną pracę w trybie 80-znakowym, inżynierowie musieli podwoić pamięć ekranu (z 1 kB do 2 kB). Ponieważ nie mogli zająć po prostu następnego obszaru leżącego powyżej, gdyż używały go inne części systemu, skorzystano ponownie z techniki przełączania banków pamięci i dzięki temu procesor 6502 o 16-bitowej magistrali adresowej i tym samym przestrzeni adresowej 64 kB mógł korzystać (choć nie jednocześnie) z łącznie 65 kB. Określony bit określonej komórce pamięci decydował o tym, który obszar pamięci będzie w danej chwili dostępny. Pamięć obrazu zawierającego kolumny o parzystych numerach znajdowała się w "normalnym" obszarze pamięci, natomiast kolumny nieparzyste w "dodatkowym". Dzięki takiemu rozwiązaniu tryb 80-znakowy nie kolidował z oprogramowaniem i sterownikami pisanymi dla trybu 40-znakowego. Gdy to zadziałało, inżynierowie stwierdzili, że skoro mogą przełączać 1 kB, to dlaczego nie przełączać całych 64 kB? Tak więc nowy komputer o oznaczeniu IIe (e = enhenced) mógł korzystać łącznie ze 128 kB. Dodatkową pamięć (64 kB) w formie karty umieszczono w slocie nr 0, a wstawiana zazwyczaj w to miejsce language card została zintegrowana na płycie. Procedury obsługi trybu 80-znakowego zostały przemapowane na slot nr 3, w którym z reguły umieszczano odpowiednią kartę rozszerzającą i gdzie szukało jej pozostałe oprogramowanie.

W zależności od zasobności portfela klient mógł wybrać grafikę z 1 kB lub 64 kB RAM, przy czym w drugiej wersji możliwe było wyświetlanie grafiki w wysokiej rozdzielczości (dwa razy większej niż na II plus).


Pierwsze płyty główne Apple IIe oznaczone były jako Revision A. Wkrótce po wprowadzeniu modelu na rynek odkryto, że zdublowana pamięć doskonale nadaje się do rozszerzenia nie tylko możliwości trybu tekstowego, ale również graficznego. Nowy tryb, nazwany double hi-res, umożliwiał wyświetlanie grafiki w wysokiej rozdzielczości z ilością kolorów dostępną dotychczas tylko w trybie o niższej rozdzielczości. Płyty główne zmodyfikowane w celu wykorzystania tego trybu, oznaczone były Revision B, a przełączanie nowego trybu odbywało się przy pomocy soft-switch'a.

W poźniejszych wersjach IIe powrócono do oznaczenia Revision A, jednak płyty te potrafiły już obsługiwać tryb double hi-res. Rozróżnić dwie płyty Revision A można po tym, że ta późniejsza posiada więcej układów wlutowanych na płycie. Oryginalna płyta Revision A (czyli ta z pierwszych serii), która została przerobiona na wersję Enhanced IIe wcale nie musi poprawnie obsługiwać trybu double hi-res, ponieważ konieczna dla przeróbki wymiana czterch układów scalonych, akurat nie wpływa na zdolność obsługi trybu double hi-res.


Aby na IIe działały starsze karty (zwłaszcza karty Microsoft Z80-Softcard umożliwiające korzystanie na Apple z systemu CP/M), timing płyty musiał zostać dopasowany do poprzednich modeli. Dodano również nową klawiaturę z opcjonalnym blokiem numerycznym (ważnym w zastosowaniach biznesowych, gdzie często wprowadza się duże ilości cyfr), rozróżnianie dużych i małych liter jak również pełen zestaw znaków międzynarodowych (dlatego niemiecka wersja Apple ][ zgłasza się przy starcie jako Apple ÜÄ). Klawisze "open apple" i "solid apple" oraz klawisz "Control" przejęto z Apple III.

Broedner i Peter Quinn (design manager projektów IIe i później IIc) wraz z zespołem, zdołali zmniejszyć ilość komponentów na płycie głównej z ponad stu do trzydziestu jeden, przy jednoczesnym poszerzeniu możliwości komputera wymagającym do tej pory użycia kolejnej setki komponentów.

Do napisania nowego firmware Quinn zaangażował Rich'a Auricchio, hackera pracującego na Apple II praktycznie od początku. W wywiadzie Quinn powiedział kiedyś:

You cannot get someone to write firmware for this machine unless he's been around for three or four years. You have to know how to get through the mine field [of unofficial but commonly used entry points]. He [Rick] was extremely good. He added in all the 80-column and Escape-key stuff. Auricchio oraz Bryan Stearns napisali także nową wersje Monitora.

Wszystkie te zmiany wymagały powiększenia pamięci ROM oraz umieszczenie w niej mechanizmów obsługi trybu przełączania banków pamięci (bank switching), pozwalającego na korzystanie z dwóch "równoległych" obszarów po 64 kB. Oczywiście sam ROM również został ulokowany jako bank-schwitched w obszarze, który do tej pory nie był wykorzystywany w ten sposób, mianowicie w obszarze pozostającym dotychczas przez karty rozszerzeń w soltach 1-7 ($C100-$CFFF). W IIe wprowadzono specjalny przełącznik programowy (soft switch), który wyłączał ten obszar pamięć spod dyspozycji kart rozszerzań i w to miejsce umieszczał nowy ROM. Zawartość nowego ROMu była tak napisana, aby nie była wykorzystywana przez karty rozszerzań (w celu uniknięcia konfliktów), ponadto generalnie zajmowała się ona obsługą trybu 80-znakowego, przypisanego do slotu 3.

Rozszerzono mozliwości edycji tekstu programu na ekranie. Oprócz dotychczasowych sekwencji ESC A, B, C i D oraz ESC I, J, K i M (wprowadzonych w II plus) Auricchio dodał możliwość sterowania kursorem przy pomocy strzałek. ROM nowego IIe zawierał również procedurę self-test, uruchamianą naciśnięciem równocześnie obu klawiszy z "jabłuszkami", klawisza Control oraz klawisza RESET.

Dzięki nowej karcie rozszerzenia możliwe stało się wykorzystanie w IIe dysku twardego ProFile z modelu III i Lisy.

Enhenced IIe

Wprowadzona w marcu 1985 wersja posiadała zmienione cztery układy na płycie głónwnej oraz procesor 65c02 zamiast 6502. Dwa układy zawierały Applesoft i Monitor ROM, jeden zestaw znaków zawierający elementy graficzne (wprowadzone w modelu IIc) nazwane MouseText. Nowy ROM poprawiał błędy poprzedniej wersji, m.in. z trybem 80-znakowym, który działał za wolno i sprawiał problemy programistom, pozwalał także na wprwadzanie poleceń Applesoft małymi literami.

Kosmetyczne zmiany zaszły klawiaturze (zmieniono kolor klawiszy na ciemniejszy, litery stały się mniejsze, czarne i przesunięte w górną część klawisza.

Powrócił do Monitora mini-asembler (aktywacja poprzez wprowadzenie "!" w Monitorze, zamiast skoku do adresu w pamięci jak w starej wersji II). Dodano polecenie "S" (search), umożliwiające wyszukiwanie sekwencji bajtów w pamięci oraz możliwość wprowadzania znaków ASCII bezpośrednio do pamięci (dotychczas tylko wartości hex). Niestety polecenie "L" powodujące deasemblację kodu 6502 nie radziło sobie z kodem 65c02, w przeciwieństwie do analogicznego polecenia z modelu IIc.

Poprawiono również obsługę przerwań oraz niektóre polecenia Applesoft (GET, HTAB, TAB, SPC) związane z tabulatorem dziesiętnym w trybie 80-znakowym.

Wprowadzony nowy zestaw znaków (MouseText) powodował w niektórych starszych programach problemy (niekiedy zamiast dużych liter w trybie inverse, pojawiały się elementy graficzne MouseText).

Platinum IIe

Wprowadzona w styczniu 1987 wersja posiadała klawiaturę z modelu IIGS, z tą różnicą, że klawisz RESET był przesunięty, podobnie jak w IIc, nad ESC i "1", a dioda zasilania przesunięta nad "/" na klawiaturze numerycznej. Klawisz CLEAR w bloku numerycznym generował ten sam znak co klawisz ESC, ale po drobnej przeróbce mógł generować Ctrl-X, podobniej jak w modelu IIGS. Na płycie głównej znajdowało się 64 kB RAM w dwóch kościach po 32 kB każda (zamiast ośmiu jak w poprzednich modelach) oraz jeden układ ROM (zamiast dwóch). Karta "extended 80-column card" zawierająca 64 kB RAM była instalowana standardowo i mniejsza od poprzednich modeli.

Zawartość ROM nie uległa zmianie.

Emulacja IIe na Mac LC

Na początku 1991 roku Apple wprowadził kartę rozszerzającą możliwości Macintosha LC (pierwszego Mac'a określanego jako low cost i oferującego kolorową grafikę) o emulację Apple IIe 128 kB. Co prawda karta kosztowała tylko $199, ale sam Mac kosztował $2 495. Inżynierom udało się upakować całego IIe na karcie mniejszej niż stary kontroler Apple Disk II. Dzięki oprogramowaniu Apple II v2.0 uruchamianym na Mac'u, karta korzystała z pamięci RAM zainstalowanej w komputerze. Ponieważ karta nie posiadał slotów na karty rozszerzań, oprogramowanie umożliwiało przesuwanie myszką różnych urządzeń do wirtualnych slotów na ekranie Mac'a. Do karty był dołączony kabel pozwalający korzystać ze starych napędów dyskietek 5.25" (z modeli IIc lub IIGS) oraz z paddles lub joysticka. Karta mogła pracować w trybie normalnym, czyli 1 MHz lub w szybkim, czyli 2 MHz (w 1991 r. maksymalna prędkość pracy Apple II wynosiła 2 MHz, jedynie wymiana procesora 65c02 na Zip Chip pozwalała przyspieszyć standardowego IIe do 8 MHz). Niestety Mac LC był stosunkowo słabą maszyną dla sprawnej i szybkiej emulacji Apple IIe, np. jego programowo generowany obraz był wyświetlany wolniej niż bazujący na zestawie znaków w ROM obraz Apple IIe. Jednak mimo pewnych mankamentów, było to rozwiązanie pozwalające posiadać dwie maszyny w jednej skrzynce i korzystać ze starego, sprawdzonego oprogramowania w nowym Mac'u.

ściągnąć screen shot panelu sterowania emulatora - chapter 7 --> link

Podsumowanie danych technicznych

Procesor:MOS Technology/SynerTek 6502 (65c02 w wersji Enhenced IIe)
Taktowanie proc.:1 MHz
Magistrala danych:8 bit
Pamięć RAM na płycie:64 kB
Maksymalna ilość RAM:128 kB
VRAM:
  • 1 kB (tekst 40 znaków/wiersz)
  • 2 kB (tekst 80 znaków/wiersz)
  • 64 kB grafika hi-res (w modelach posiadających 128 kB)
  • ROM:16 kB (32 kB w wersji Enhenced IIe)
    Sloty:8
    Porty szeregowe:karte rozszerzeń
    Pamięć masowa:napęd dyskietek
    Obraz:
  • tekst 40x24
  • tekst 80x24 z małymi i dużymi literami (Enhenced IIe)
  • 560x192 mono, 140x192 16 kolorów
  • Dźwięk:głośniczek
    Pobór mocy:??
    Cena (przy wprowadzeniu):$1 395
    Data wprowadzenia:
  • styczeń 1983 (//e)
  • marzec 1985 (Enhenced //e)
  • styczeń 1987 (Platinum //e)
  • marzec 1991 (IIe Card dla Mac LC)
  • Data wycofania:
  • luty 1985 (//e)
  • grudzień 1986 (Enhenced //e)
  • listopad 1993 (Platinum //e)
  • maj 1995 (IIe Card dla Mac LC)

  • Główny spis treści  ||  Strona Apple

    Masz uwagi? Napisz.